LESMATERIAAL 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 18
 
Thema Architectuur en wonen
Opdracht Kennismaken met het wonen in de 19e eeuw en de reactie van het modernisme
Vertrekpunt Originele teksten modernistische architecten en documentatie 19de eeuwse woonsituatie
De beluiken te Gent - geschiedenis van een industriële huisvestingsvorm
“Met een armen dokter als gids (zo vreemd waren hen deze wijken) bezochten zij o.a het beruchte Batavia. Dit beluik, gelegen tussen de Rozier en de Laurier straat telde 117 huisjes en 4 straten op een oppervlakte van nauwelijks 3000 m2. Voor heel de bevolking (ongeveer 580 personen) waren er zes “toiletten” en twee pompen. De meeste kamers bestonden uit één of twee kamers van 4 m op 4, .....De eigenaars durfden de huur vaak niet zelf op te halen, uit vrees voor de woede van de bewoners, zij lieten dit onsmakelijke werkje over aan de politie.”
(uit Onderzoek naar de Gentse beluiken,
Prof. Dr. H. Balthazar p. 4 –8)

Fragment over de bewoning van de beluiken
“ Men spreekt soms van de ondeugden der werklieden, van hunne geringe zedelijkheid; zijn zij er wel verantwoordelijk voor?- Zou het niet, in menig geval, de samenleving zelf zijn, die zich verwijten mag, veeleer dan de werkman? Welke zedelijkheid kunt gij eischen in een gezin, waar kinderen zoo talrijk soms, verplicht zijn op dezelfde kamer, ja, soms in hetzelfde bed te slapen, zonder onderscheid van geslacht nog ouderdom!”
(uit De beluiken binnen de stad Gent – verslag over het onderzoek, gedaan ten jare 1904, door de Heeren De Rycke Ign., Van Renterghem en De Buck P)

Mart Stam, De maat, de juiste maat,
de minimale maat (1929)

“Niemand van ons is volledig bevrijd van wat onze ouders en grootouders in het bloed zat: het representatieve. En het representatieve is geen menselijke maat, maar overmaat. Het is indruk willen maken, meer willen lijken dan de waarheid. Overmaat getuigt van gewetenloosheid, van een asociale levenshouding, vooral in een tijd waarin nog steeds niet aan de minimale leef- en woonbehoeften van vele duizenden onder de arbeidende bevolking wordt voldaan.”
(uit Dat is Architectuur, p. 190)

Le Corbusier & Pierre Jeanneret, De vijf punten voor de nieuwe architectuur (1927)
“Huis op pilotis! Het huis stond in de grond verzonken, met donkere en vaak vochtige vertrekken. Het gewapend beton schenkt ons de pijlers. Het huis staat in de lucht, ver van de grond. De tuin loopt onder het huis door en de tuin is ook op het huis, boven op het dak.”
(uit Dat is Architectuur, p. 163)

Over Eduard Van Steenbergen en het moderne binnenhuis
“Het zal noodzakelijk worden een doelmatige woning te bezitten, zoals de zakenman thans zijn auto, zijn schrijfmachine niet meer missen kan. Een woning die de band legt tussen het leven binnenshuis en het leven daarbuiten; een woning die een tegenwicht vormt tegen het razende bedrijvige leven op kantoor, werkplaats of straat.
(uit Eduard Van Steenbergen, De Sikkel, Antwerpen 1955)

Video ‘Het heden en verleden der gemeenten’
Deze film laat op kleurrijke wijze zien hoe het modernisme door de socialisten omarmd wordt. Na het tonen van de schrijnende taferelen in de beluiken van eind negentiende, begin twintigste eeuw wordt getoond hoe nieuwe moderne zwembaden, sanatoria en sociale woningbouw vreugde en verlichting scheppen in het leven van de arbeidende mens.
(uit het archief van het AMSAB- Instituut voor
de Sociale Geschiedenis)

..//Bestel

 

   

Foto./Dakterras woonwijk Bruchfelstrassse, Frankfurt am Main, ca 1930

DOWNLOAD ALS .PDF

De beluiken te Gent - geschiedenis van een industriële huisvestingsvorm (2.16 MB)
De beluiken in de vierde wijk (3.27 MB)
Fragment over de bewoning van de beluiken
(1.32 MB)
Mart Stam, De maat, de juiste maat, de minimale maat (800 KB)
Le Corbusier & Pierre Jeanneret, De vijf punten voor de nieuwe architectuur (728 kb)
Eduard Van Steenbergen, Het moderne binnenhuis (‘radiopraatje’ 1931) (2.02 MB)
FILMFRAGMENT
Over Eduard Van Steenbergen en het moderne binnenhuis

..//In Quick Time formaat (407 KB)
..//In Windows Media Player formaat (448 KB)

Zie ook
Opdracht 5, 6

opdrachten en thema’s
Download inleidende tekst
Download opdracht
Schematisch overzicht
Overzicht hoofdstukken

Vlaams Architectuurinstituut: www.vai.be